Hakem Rehberi

BELET Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, bilimsel nitelikli metinlerin adil, bağımsız ve tarafsız biçimde değerlendirilmesini sağlamak amacıyla çift kör hakemlik ilkesini esas alır. Bu süreç, içerik kalitesini güvence altına almayı ve akademik dünyanın eleştirel katılımına açık, sürdürülebilir bir yayın ortamı oluşturmayı hedefler.

Çift Kör Hakemlik İlkesi

Dergimize gönderilen tüm araştırma makaleleri, yazar ve hakem kimliklerinin karşılıklı olarak gizli tutulduğu çift kör hakemlik sürecine tabi tutulur.

Hakemler, yazarın kimliğine, kurumsal aidiyetine veya akademik geçmişine dair herhangi bir bilgiye erişemez.

Yazarlar da değerlendirme sürecinde görev alan hakemlerin kimliğine ulaşamaz.

Bu uygulama, değerlendirme sürecinin yalnızca bilimsel içerik temelinde yürütülmesini sağlar.

Bağımsızlık ve Uzmanlık

Hakemler, değerlendirmeye davet edilirken ilgili konu alanında uzmanlıklarına, yayın geçmişlerine ve bağımsızlıklarına göre seçilir.

Çalışmalar, en az iki bağımsız hakem tarafından değerlendirilir.

Hakemler, çıkar çatışması oluşturabilecek durumlarda görevi kabul etmemekle yükümlüdür.

Uyuşmayan değerlendirmeler söz konusu olduğunda üçüncü bir hakeme başvurulabilir veya editöryal kurul karar alır.

Değerlendirme Süresi ve Etik Yükümlülük

Hakemlerin değerlendirme süresi ilk davetten itibaren genellikle 15 gün ile sınırlıdır. Hakemlerin geri bildirimleri;

• Zamanında,
• Bilimsel gerekçelere dayalı,
• Saygılı ve yapıcı biçimde olmalıdır.

Editörler, sürecin bu etik ve niteliksel kriterlere uygunluğunu gözeterek gerektiğinde müdahalede bulunur.

Editöryal Değerlendirme Aşaması

Hakem görüşleri doğrultusunda editörler, çalışmanın yayıma uygunluğuna ilişkin nihai kararı verir. Değerlendirme sürecinde hakemler yalnızca öneride bulunur; kabul, revizyon veya ret kararları editöryal kurul tarafından alınır. Gerekli durumlarda baş editör, çalışmayı bir alan editörüne ya da ek bir hakeme yönlendirme yetkisine sahiptir.

Yayın Süreci ve Değerlendirme Sistematiği

BELET Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, başvuruların bilimsel, etik ve biçimsel yeterlilik bakımından sistematik bir süreçle incelenmesini esas alır. Bu süreç; şeffaflık, akademik sorumluluk ve kurumsal güven ilkeleri etrafında yapılandırılmış bütünlüklü bir denetimdir.

Ön Kontrol

Gönderilen yazılar, öncelikle yazım kuralları, teknik uygunluk, dergi kapsamı ve etik beyanlar açısından sorumlu editörler tarafından incelenir. Biçimsel eksiklik içeren ya da kapsam dışında kalan başvurular, bu aşamada reddedilebilir veya yazardan gerekli düzeltmeleri yapması istenebilir.

Editöryal Ön İnceleme

Uygun bulunan başvurular, ilgili bölüm editörüne yönlendirilir. Bölüm editörü, metnin içerik niteliği ve dergi kapsamı bakımından değerlendirmeye uygunluğuna karar verir. Bu aşamada:

• Yazının bilimsel yeterliliği,
• Literatüre katkısı,
• Anlatım ve yapı bütünlüğü göz önünde bulundurulur.

Olumsuz editöryal ön değerlendirme sonucu, yazı gerekçeli olarak reddedilir.

Hakemlik Süreci

Editör onayından geçen yazılar, ilgili bölüm editörü tarafından belirlenen uzman en az iki bağımsız hakeme gönderilir. Bu süreçte:

Hakemler çalışmanın özgünlüğünü, yöntemini, kaynak kullanımını, mantıksal tutarlılığını ve katkı potansiyelini değerlendirir.

Her bir hakemden ayrıntılı bir değerlendirme raporu ve yayın kararı (kabul, minör revizyon, majör revizyon, ret) istenir.

Hakem değerlendirmeleri için standart süre 15 gün olarak belirlenmiştir.

Gerek görüldüğünde üçüncü bir hakeme başvurulur.

Revizyon ve Son Karar

Revizyon istenen yazılar, hakem raporları doğrultusunda yazarlar tarafından yeniden düzenlenir ve editöre sunulur. Minör revizyonlar için yazarlara genellikle 7 gün, majör revizyonlar için ise 30 gün süre tanınır. Editör, gerekli görürse revize metni tekrar hakemlere iletir. Nihai karar editöryal kurulun onayıyla verilir.

Son Okuma ve Yayına Hazırlık

Kabul edilen yazılar, dil, kaynakça, dipnot ve biçimsel bütünlük açısından son kez gözden geçirilir. Bu süreçte yazarlarla tekrar iletişime geçilebilir. Son hali onaylanan metin, belirlenen sayıda ve sırada yayımlanmak üzere sıraya alınır.

Hakem değerlendirmelerinin profesyonel, dürüst, incelikli, dakik ve yapıcı olması beklenmektedir.
Yüksek nitelikli bir değerlendirme için istenen temel unsurlar şunlardır:
• Hakemler, çalışmayı öncelikle yöntem açısından değerlendirir.
• Hakemler, sonuçlarına ve işlenişine bakmaksızın çalışmanın yazılı bir iletişim aracı olarak zayıf ve sağlam yönlerini belirlemelidir.
• Hakemler, çalışmanın etik kaygılar uyandırabilecek bir içeriğe ya da bilimsel anlamda düşük standartlara sahip olup olmadığı konusunda düşüncelerini açıklamalıdır.
• Hakemler, çalışmanın geliştirilebilmesi için yazarlara faydalı tavsiyelerde bulunmalıdır. Hakemlerin eleştirileri, yazara karşı yapıcı ve profesyonel olmalıdır.
• Değerlendirme, editöre çalışmanın kabulü (ve/veya yeniden gözden geçirilmesi) konusunda karar verebilmesi için doğru bir bakış açısı ve içerik sağlamalıdır.
• Hakemlerden atıf yapılmayan çalışmaları belirlemeleri ve çalışmanın hangi unsurlarının aktarıldığını bildirmek üzere atıflarda bulunmaları beklenmektedir.
• Hakemlerden yazarla doğrudan bağlantıya geçmemeleri hassasiyetle beklenmektedir. Birçok durumda iki uzmanın görüşüne başvurulacaktır; ama bu uzmanların görüşleri, editörün söz konusu makale üzerine vereceği son kararla aynı olmayabilir. Kısmi de olsa bir hakemden tavsiye almak yazarlarda değerlendirme sürecine dair yanlış izlenimler uyandırabilir.
• Makale değerlendirme için davet edilen hakemlerin değerlendirmeyi kabul veya ret kararlarını 7 gün içinde iletmeleri beklenir. Bu süre sonunda herhangi bir karar bildirmeyen hakem değerlendirmeyi reddetmiş sayılır ve alan editörü yeni hakem ataması gerçekleştirir. Değerlendirmeyi kabul eden hakemlerin, görüşlerini davet kabul tarihinden itibaren 15 gün içinde belirtmeleri beklenir. Bu süre içerisinde değerlendirme işlemini tamamlamayan hakeme talep ederse 7 gün ek süre verilir. Hakem ek süre istemezse yeni bir hakem ataması yapılır.

Gizlilik
Değerlendirme süresince bir hakem olarak edinilen bilgiler ve fikirler gizli tutulur ve herhangi bir şekilde üstünlük sağlayacak bir avantaj olarak kullanılamaz.
• Editörün yazılı izni olmadıkça değerlendirmede bulunanlar çalışmayı meslektaşlarıyla paylaşamaz.
• Hakemler ve editörler, yazarlarının özel izni olmadıkça çalışmanın basımından önce verilerinden, yorumlamalarından ya da konularından (doğrudan değerlendirmeyle alakalı olmadıkça) profesyonel ya da kişisel anlamda faydalanamaz veya çalışmaya dair düzenleme ya da yorum yazısı yazamazlar.
• Herhangi bir görüş ayrılığı/çıkar çatışması söz konusu olduğunda hakemler bunu yayın kuruluna bildirmelidir.
• Hakemler herhangi bir çalışmayı gözden geçiremeyeceklerse ya da bunu ancak biraz gecikmeyle yapabileceklerse, ilgili Editörü bu konuda bilgilendirmelidir.
• Hakemler, söz konusu çalışmanın niteliğini objektif bir gözle değerlendirmeli, açık, tarafsız ve yapıcı eleştirilerde bulunmalı ve de yazarlara karşı kişisel tenkitlerden kaçınmalıdır. Hakemler tarafından yapılan yorumları, yazarların bilmesinde/görmesinde herhangi bir sakınca yoktur. Bu nedenle hakemlerin kanıları, yazarların, yorumların ve değerlendirmelerin esaslarını anlayabilmesi adına, açıkça belirtilmeli ve desteklenmelidir.